«Από το χαρτί στο χειρόγραφο βιβλίο» — Εκπαιδευτικό εργαστήριο στο Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη

Στις 7, 14 και 21 Μαρτίου 2026 πραγματοποιήθηκε στην Ιστορική Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη το εκπαιδευτικό εργαστήριο «Από το χαρτί στο χειρόγραφο βιβλίο», σε συνεργασία με το Triton & Shell – Paper Art Hub.

Το εργαστήριο υλοποιήθηκε από τον Ανδρέα Φατούρο, συντηρητή αρχειακού και βιβλιακού υλικού, χειροποίητο χαρτοποιό και βιβλιοδέτη, και τη Μαρία Γενιτσαρίου, εικαστική καλλιγράφο και ερευνήτρια, ιδρυτικά μέλη του Triton & Shell.

Το πρόγραμμα απευθυνόταν σε παιδιά και εφήβους ηλικίας 10–14 ετών και σχεδιάστηκε ως ένα βιωματικό ταξίδι στον κόσμο του βιβλίου πριν από την επικράτηση της τυπογραφίας. Μέσα από τρεις διαδοχικές συναντήσεις, οι συμμετέχοντες γνώρισαν στην πράξη τρία βασικά στάδια της δημιουργίας ενός χειρόγραφου βιβλίου: την κατασκευή χειροποίητου χαρτιού, την καλλιγραφία και τη βιβλιοδεσία.

1η συνάντηση — Χειροποίητο χαρτί

Στην πρώτη συνάντηση, οι συμμετέχοντες γνώρισαν τις βασικές αρχές της παραδοσιακής χειροποίητης χαρτοποιίας και ήρθαν σε επαφή με τις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνταν ιστορικά για την κατασκευή του χαρτιού.

Μέσα από την πρακτική διαδικασία κατασκεύασαν τα δικά τους φύλλα χειροποίητου χαρτιού, γνωρίζοντας τον ρόλο του νερού και των ινών στη διαμόρφωση του φύλλου και παρατηρώντας πώς τα χαρακτηριστικά της πρώτης ύλης και της χειροποίητης διαδικασίας κάνουν κάθε φύλλο μοναδικό.

2η συνάντηση — Καλλιγραφία

Στη δεύτερη συνάντηση, τα φύλλα που είχαν κατασκευαστεί μετατράπηκαν σε φορείς γραφής και προσωπικής έκφρασης.

Οι συμμετέχοντες έγραψαν τη δική τους σύντομη ιστορία ή κείμενο, γνώρισαν βασικά εργαλεία και υλικά γραφής και πειραματίστηκαν με την καλλιγραφία. Παράλληλα, εξοικειώθηκαν με βασικές αρχές οργάνωσης και σύνθεσης μιας χειρόγραφης σελίδας.

3η συνάντηση — Βιβλιοδεσία

Στην τρίτη και τελευταία συνάντηση, οι συμμετέχοντες γνώρισαν τις βασικές αρχές της βιβλιοδεσίας και τον τρόπο με τον οποίο μεμονωμένα φύλλα οργανώνονται και συνδέονται ώστε να σχηματίσουν ένα βιβλίο.

Προετοίμασαν το χάρτινο εξώφυλλό τους, δίπλωσαν και οργάνωσαν τα γραμμένα φύλλα και τα ένωσαν με ράψιμο, ολοκληρώνοντας έτσι το δικό τους χειρόγραφο βιβλίο.

Με αυτόν τον τρόπο, οι τρεις συναντήσεις αποτέλεσαν μια ενιαία δημιουργική διαδικασία. Οι συμμετέχοντες δεν γνώρισαν απλώς τρεις διαφορετικές τεχνικές, αλλά παρακολούθησαν και πραγματοποίησαν οι ίδιοι ολόκληρη τη διαδρομή από την πρώτη ύλη έως το ολοκληρωμένο βιβλίο: από τις ίνες στο φύλλο χαρτιού, από το χαρτί στη γραφή και, τέλος, από τις χειρόγραφες σελίδες στη βιβλιοδετημένη μορφή.

Το εργαστήριο έδωσε στα παιδιά την ευκαιρία να προσεγγίσουν το βιβλίο όχι μόνο ως αντικείμενο ανάγνωσης, αλλά ως ένα αντικείμενο που σχεδιάζεται, κατασκευάζεται και γράφεται με το χέρι, συνδέοντας την ιστορία του βιβλίου με την εμπειρία της δημιουργίας.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το χαρτί και το βιβλίο αναδείχθηκαν ως φορείς γνώσης, ιστοριών, προσωπικής έκφρασης και μνήμης — στοιχεία που βρίσκονται στον πυρήνα της εκπαιδευτικής και ερευνητικής δραστηριότητας του Triton & Shell – Paper Art Hub.